Psikolojide Transaksiyonel Analiz (TA) kuramı, Eric Berne tarafından geliştirilmiş bir kişisel gelişim ve değişim kuramıdır. (Uluslararası TA Derneği tanımı)
İnsan ilişkilerinin var olduğu her yerde uygulanabilen TA teorisine; eğitim, psikolojik danışmanlık, organizasyon ve terapi alanlarında bireyler, gruplar ya da çiftlerle çalışılırken başvurulabilinir.
TA yaklaşımı, hayata belli bir bakış şekli ve son derece hümanist bir felsefe üzerine kurulmuştur. Kuramın felsefesi şu hipotezlere dayandırılmıştır:
-Tüm insanlar iyidir (okey’dir): İnsanların davranışları arasında pekçok farklılıklar vardır; bununla birlikte herkes özünde değerlidir, eşittir ve saygı görmeye layıktır.
Bu düşünce, danışan-danışman ilişkisini eşitlik zemini üzerine oturtmayı sağlar; biri diğerine göre daha değerli değildir.
-Herkes düşünme yetisine sahiptir: Tüm insanlar düşünebilir, yaşamdan ne beklediklerini bilebilir, karar verebilir ve kararlarının sonuçlarını kabul edebilir. Bu nedenle, psikolojik danışmanlık ilişkisi içinde kişinin sorunlarını nasıl çözümleyeceğine uzman karar vermez, yalnızca bu süreçte danışanına rehberlik eder.
Yaşamında ne olacağına herkes kendisi karar verir: Herkes, kendi davranışlarından, kendi düşüncelerinden ve duygularından sorumludur. İçinde bulunduğumuz koşullar ya da çevrenin üzerimizde yarattığı etkiye ne şekilde tepki vereceğimizden kendimiz sorumluyuz. Yaşamımızda karşılaştığımız deneyimlerde bizim davranış ve seçimlerimiz belirleyici olmaktadır. TA ‘ya göre, küçük çocuk çevrenin baskıları altında kendi tepkilerini seçer. Bu olgu, yetişkinlik döneminde kişisel değişim sürecinde yeniden gündeme gelir.
Biz, eğer istersek, yeni seçimler yaparak, yeni kararlar alarak yaşamımızı yeniden düzenleyebiliriz.
Kuramın dayandığı temel anlayış, Berne’nin şu ifadesiyle özetlenebilir: ‘İnsanlar dünyaya prens ve prenses olarak gelirler, ancak daha sonra kurbağaya dönüşürler. Danışmanlığın amacı da, insanların yeniden prens veya prenses olmalarına yardımcı olmaktır.’
Transaksiyonel Analiz - Füsun Akkoyunlu
Nur Meriç
